Dom przy ulicy Oboźnej w Warszawie

Źródło: Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa

Stanisław Kontkiewicz, syn nauczyciela Józefa Kontkiewicza i jego żony Julii z Brandysów, przyszedł na świat w Warszawie 6 maja 1849 roku o godzinie 7 rano. Z aktu chrztu, który odbył się tydzień później, wynika, że Stanisław Jan urodził się w mieszkaniu ojca, mieszczącym się w domu „pod liczbą dwa tysiące siedemset sześćdziesiąt pięć przy ulicy Oboźnej.”

Z Taryfy domów miasta Warszawy i przedmieścia Pragi z 1844 roku wynika, że dom ten (dokładnie noszący numer 2765b) był własnością Rapackiej Tekli[1] i Wincentego. Do nich również należał dom leżący po drugiej strony ulicy Oboźnej „pod liczbą 2766c”. Według Taryfy domów miasta Warszawy i Pragi z 1852 roku właścicielką obu domów była już sama Tekla Rapacka[2].

Źródło: Taryffa domów miasta Warszawy i Pragi : z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów ułożona przez inżeniera miasta H. Świątkowskiego

Położenie obu posesji, o numerach 2765b i 2766c, można zobaczyć na fragmencie planu dołączonego do Taryfy domów miasta Warszawy i przedmieścia Pragi z 1852 roku, której pełna nazwa brzmi Taryffa domów miasta Warszawy i Pragi : z planem ogólnym i 128 szczegółowych planików ulic i domów ułożona przez inżeniera miasta H. Świątkowskiego. Od strony Wisły przed domem znajdował się niezabudowany plac z numerem 2765a. Ku naszej radości przez wiele kolejnych lat nic się na tym placu nie zmieniło.

W 1882 roku, kiedy Stanisław miał już 33 lata, narożnik tego domu został uwieczniony na rysunku Aleksandra Gierymskiego przedstawiającym „Zdrój przy ulicy Oboźnej w Warszawie”. Został on zamieszczony w 881 numerze „Kłosów” na stronie 317. Narożnik interesującego nas domu jest widoczny po lewej stronie ulicy.

W tomie 15 Atlasu dawnej architektury ulic i placów Warszawy, autorstwa nieodżałowanego Jarosława Zielińskiego, można przeczytać, że już w XVI wieku przez teren późniejszej ulicy Oboźnej wiodła droga, a przed 1784 rokiem „frontem do O. (przyp. Ulicy Oboźnej) stanęła piętrowa kamienica Jego Królewskiej Mości (nr hip. 2765). Ten zupełnie zapomniany budynek miał wydłużony rzut i dwustopniowy, szeroki ryzalit środkowy w strefie fasady.” J. Zieliński wspomniał też o działce  2766c, należącej w 1819 roku do Konstantego Kozłowskiego (Kazłowskiego).

W latach 40. XIX wieku wyburzono królewską kamienicę, a na zachodniej części działki oznaczonej numerem hipotecznym 2765b powstała nowa dwupiętrowa kamienica, „o pięcioosiowej fasadzie od O. (ul. Oboźnej) i bardzo długiej oficynie frontowej od ul. Sewerynów[3], nieomal łączącej się z okrągłą halą jatek na terenie bazaru. W skład skromnego wystroju wchodziło m.in. płytowe boniowanie parteru i gzymsowe przyczółki okien piętra. Autorem projektu miał być sam Henryk Marconi.”[4]

Z czasem warszawskie domy otrzymały swoje numery przy ulicach i tak w Taryfie domów miasta Warszawy i przedmieścia Pragi wydanej przez Ungera w 1869 r. dom przy ulicy Oboźnej na działce 2765b, będący wtedy własnością Konstantego Deskura, nosił numer 7. Obecnie dom stojący na tej posesji ma adres Oboźna 9.W Referacie Gabarytów APW znajduje się fotografia datowana na 10 grudnia 1940 roku, ukazująca ocalały fragment kamienicy, w której urodził się Stanisław Kontkiewicz. To, co zostało z niej po II wojnie światowej[5] dotrwało do lat 60. XX wieku, pełniąc nadal funkcje mieszkalne, ale już zupełnie nie przypominało dawnej kamienicy Tekli Kazłowskiej/ Kozłowskiej.

***

[1] Tekli z d. Kazłowskiej/ Kozłowskiej. Wcześniej, w 1839 roku właścicielem tej posesji i leżącej po drugiej stronie ulicy był Konstanty Kazłowski, który zmarł w 1841 r.

[2] Z aktu zgonu spisanego w parafii św. Krzyża w dniu 15 października 1853 roku wynika, że mąż Tekli, obywatel ziemski Wincenty Rapacki liczący 68 lat zmarł dzień wcześniej w domu „pod liczbą 2765 przy ulicy Oboźnej.”

[3] Za Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy Jarosława Zielińskiego, t. 15: „W latach 40. XIX wieku na wielkiej posesji Seweryna Uruskiego (nr hip. 2779A) od ul. Aleksandria (dziś ul. Kopernika) wystawiono wg projektu Franciszka M. Lanciego obszerne zabudowania bazaru, między którymi przebito ul. Sewerynów. Ta nowa przecznica prostopadłym załomem doszła do O., kosztem rozbiórki starej kamienicy królewskiej.”

[4] Tamże.

[5] Fotografia z lat 60. Została zamieszczona w tomie 15 Atlasu dawnej architektury ulic i pałaców Warszawy, a pochodziła ze zbiorów Jarosława Zielińskiego.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s