Marian Kontkiewicz

Urodził się w Warszawie 25 marca 1884 r.[*] Rodzicami jego byli Małgorzata Jadwiga z Jaroszewiczów i Stanisław Jan Kontkiewicz. Poród nastąpił przy ul. Złotej 16 w domu siostry matki, Julii Uszyńskiej, gdzie na wiele miesięcy zatrzymali się rodzice Mariana.

W połowie czerwca 1884 r. matka z dwoma synami (niespełna trzymiesięcznym Marianem i rocznym Stanisławem) wróciła do Krzywego Rogu. W wyniku intensywnych starań ojca Stanisława (Jana) Kontkiewicza, na początku października 1886 r. rodzina Kontkiewiczów powróciła do Królestwa Polskiego i zamieszkała w Dąbrowie (Górniczej), gdzie Stanisław (Jan) Kontkiewicz został dyrektorem kopalni Flora.

DSC_4297-crop 150 tPięcioletni Marian i jego niespełna rok starzy brat Stanisław zostali powierzeni opiece bony. Z czasem codziennie mieli regularne lekcje, nawet latem. Od 1 października 1891 r. obaj chłopcy rozpoczęli edukację domową z pierwszym nauczycielem Józefem Pietruszyńskim, „przyrodnikiem z wykształceniem uniwersyteckim”. Polecił go ojcu Stanisławowi red. Znatowicz z „Wszechświata” z redakcji w Warszawie. Po roku Józefa Pietruszyńskiego zastąpił od 1 października 1892 r.  Antoni Potocki, brat redaktora „Głosu”. Rekomendował go, jako bardzo dobrego pedagoga, redaktor „Przeglądu Pedagogicznego”. Równolegle w domu była bona Niemka, która uczyła chłopców języka niemieckiego. W 1893 roku absolwent Uniwersytetu Warszawskiego Antoni Neyman podjął się przygotowania obu braci do gimnazjum.

29 października 1894 r. w pobliskich Sosnowicach (Sosnowcu) został otwarta Szkoła Realna – pierwsza średnia szkoła w Zagłębiu Dąbrowskim. Była to szkoła rządowa z językiem wykładowym rosyjskim, dająca prawo wstępu na studia. Marian Kontkiewicz rozpoczął naukę w klasie I tej szkoły w 1895 r.

Uzupełnieniem edukacji w szkole była nauka podczas wakacji z prywatnym nauczycielem. Latem 1896 r. edukacją obu braci zajął się Tadeusz Miłobędzki, który za rok miał kończyć studia przyrodnicze na Uniwersytecie Warszawskim. Prowadził on z chłopcami zajęcia z geografii i historii Polski, zapoznawał swoich uczniów z najważniejszymi skałami i minerałami, fauną i florą Polski. Odbywał z nimi wycieczki krajoznawcze, podczas których zwracał uwagę na pamiątki historycznej przeszłości ojczyzny.

W 1902 r. po klasie VI Szkoły Realnej w Sosnowcu Marian Kontkiewicz otrzymał świadectwo dojrzałości. W roku szkolnym 1902/1903 uczęszczał do dodatkowej klasy VII, ukończenie której uprawniało do wstępu na wyższe uczelnie techniczne.

Z listów rodzinnych wynika, że w 1903 r. Marian był zainteresowany edukacją w zakresie rolnictwa, ale szybko porzucił tę myśl i po powrocie do Dąbrowy zajął się projektowaniem różnych rozwiązań dla kopalni kierowanych przez ojca Stanisława Kontkiewicza (był on m.in. absolwentem Wydziału Budownictwa Politechniki Ryskiej). Wkrótce Marian zaczął przygotowywać się do studiów w Warszawskim Instytucie Politechnicznym im. Mikołaja II.

Na początku czerwca 1904 r. Marian Kontkiewicz złożył podanie z prośbą o przyjęcie na studia na Wydział Inżynieryjno-Budowlany Warszawskiego Instytutu Politechnicznego im. Mikołaja II. Faktycznie był studentem tej uczelni przez kilka miesięcy, w związku z zaistniałą sytuacją polityczną. Formalnie został wykreślony dopiero na początku 1907 r. Kolegą z tego samego kursu był Juliusz Nagórski, który decyzję o rezygnacji ze studiów w Warszawie podjął już w październiku 1905 r.

W październiku 1905 r. Marian Kontkiewicz wyjechał do Wiednia i tam po zdaniu egzaminów rozpoczął studia na Politechnice Wiedeńskiej (Technische Hochschule). Przez długi czas liczył na powrót na studia do Warszawy, dlatego nie wycofywał swoich papierów z Warszawskiego Instytutu Politechnicznego. W tym projektów i zaświadczeń, które umożliwiłyby zaliczenia w Wiedniu.

Janina i Marian 150h tNa rok przed ukończeniem studiów  22 września 1909 r. w Lublinie Marian Kontkiewicz zawarł związek małżeński ze studentką medycyny Janiną  Newlin-Wagner, córką nieżyjącego już farmaceuty, właściciela apteki w Lublinie przy ul. Krakowskie Przedmieście, Lucjana.

Na zakończenie studiów w Wiedniu Marian Kontkiewicz zdał austriackie egzaminy państwowe: praktyczny w dniach od 25 czerwca do 5 lipca 1910 r., oraz teoretyczny przed komisją w dniu 9 lipca.

Po powrocie do Warszawy bardzo szybko otrzymał dwie propozycje pracy. 1 września 1910 r. Marian Kontkiewicz rozpoczął pracę w firmie „Biuro Architektoniczne Franciszek Lilpop i Karol Jankowski”, gdzie już wcześniej odbywał praktykę. Praktycznie od początku dostawał niewielkie, ale samodzielne projekty do wykonania.

Nie wiadomo dokładnie, kiedy i w jakich okolicznościach rozpoczęła się współpraca z kolegą ze studiów w Warszawie Juliuszem Nagórskim, który został szwagrem Mariana Kontkiewicza. Poślubił on młodszą siostrę Mariana, Jadwigę. Prawie w tym samym czasie, na przełomie lat 1912/13 obaj zostali ojcami, Juliusz córki a Marian pierwszego syna. Wspólnie Marian i Juliusz stworzyli wiele projektów, wzięli udział w licznych konkursach, gdzie zdobywali nagrody lub wyróżnienia. W związku z tym, że Marian Kontkiewicz, który ukończył studia za granicą w Austrii, nie mógł do czasu zdania specjalnego dodatkowego egzaminu w Petersburgu podpisywać projektów jako architekt, te które powstały w początkowym okresie współpracy były podpisywane wyłącznie przez Juliusza Nagórskiego (smaczku całej sprawie dodaje fakt, że w rzeczywistości Juliusz Nagórski nigdy nie uzyskał dyplomu Ecole Nationale des Beaux-Arts, a posługiwał się wyłącznie świadectwem odbycia studiów na wydziale architektury tej uczelni). Mogło to zaciążyć na późniejszej współpracy, która wkrótce przestała się układać, a nieco później rozpadło się małżeństwo Juliusza z siostrą Mariana. Ciężar opieki nad córką Juliusza spadł na rodzinę Kontkiewiczów.

Od 1913 roku Marian Kontkiewicz był członkiem Koła Architektów w Warszawie, które założył Franciszek Lilpop. W wykazie członków Koła z 1914 roku odnajdujemy Maryana Kontkiewicza „architekta wolnopraktykującego”.

Podczas I wojny światowej Marian Kontkiewicz został wcielony do armii carskiej, od 1 czerwca 1915 r. do marca 1918 r. był on Naczelnikiem oddziału drogowego X Armii. W tym czasie rodzina jego – żona i syn – wywiezieni z Warszawy mieszkali w Mińsku Litewskim.

Na początku maja 1918 r. cała rodzina wróciła do Warszawy. W połowie czerwca Marian Kontkiewicz podjął pracę w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. W związku z utworzeniem Ministerstwa Robót Publicznych w styczniu 1919 r. Marian Kontkiewicz został przeniesiony z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych do Ministerstwa Robót Publicznych z dniem 1 lutego w gronie 10 osób.

W Ministerstwie Robót Publicznych powstało biuro projektów, w którym znalazło się wielu architektów, wśród nich był Marian Kontkiewicz. Ministerstwo Robót Publicznych współpracowało z innymi ministerstwami, m.in. w kwestii budowy różnych obiektów użyteczności publicznej. Marian Kontkiewicz był autorem wielu takich projektów. W 1920 r. w obliczu nadciągających ze wschodu wojsk prowadził roboty fortyfikacyjne w obrębie Warszawy. Początkowo nie dostał zgody na służbę wojskową. Po cudzie nad Wisłą wstąpił do wojsk inżynieryjnych, po demobilizacji wrócił do Ministerstwa. Z czasów pracy w MRP datuje się znajomość z ówczesnym Ministrem Robót Publicznych, a późniejszym Prezydentem Gabrielem Narutowiczem.

Babice 600 150Na samym początku lat 20., kiedy Polska zmagała się jeszcze z Rosją, budowano nowe państwo i podejmowano strategiczne decyzje. Wtedy to postanowiono o powstaniu pod Warszawą, w Starych Babicach, wyjątkowej w tamtych czasach Transatlantyckiej Centrali Radiotelegraficznej, która miała zapewnić Polsce bezpośrednią łączność m.in. z Nowym Jorkiem i Tokio. Wszystkie budynki dla Transatlantyckiej Centrali Radiotelegraficznej zaprojektował Marian Kontkiewicz.

Praca w Ministerstwie Robót Publicznych wiązała się z projektami urbanistycznego ukształtowania miast, projektami osiedli. Marian Kontkiewicz był współtwórcą dwóch słynnych warszawskich osiedli z początku lat 20. Zaprojektował domy Żoliborza Urzędniczego i sprawował ogólne kierownictwa nad ich budową. Część domów tego osiedla projektował Aleksander Bojemski. W tym okresie w innej części miasta, na obrzeżach Pola Mokotowskiego, wybudowano Kolonię Staszica, której kwartał na zapleczu dużych domów mieszkalnych wzdłuż ulicy Topolowej, między ulicami Nowowiejską, Suchą i Filtrową, zaprojektował Marian Kontkiewicz. Był również autorem wielu innych domów tego osiedla i w okolicy..

W Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zorganizował wydział budownictwa szkolnego. Sam zaprojektował wiele budynków szkolnych na potrzeby wsi, miasteczek i dużych miast.

Z czasem podjął współprackazimierzowska_60 150ę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, dla którego wykonywał wyceny projektów, na realizację których brane były kredyty. Przez te wszystkie lata kontynuował prywatną praktykę.

Marian Kontkiewicz był niewątpliwie pracoholikiem, nie oszczędzał się. W 1926 r. od wiosny bardzo chorował. W trakcie zapalenia płuc został przeniesiony z mieszkania przy ul. Śniadeckich do nowowybudowanego domu na ul. Lekarskiej. Powikłaniem choroby było nieuleczalne wówczas zapalenie opon mózgowych. Zmarł 30 września 1926 r. Zostawił ukochaną żonę Janinę i dwóch synów Ryszarda i Andrzeja.

***

Udokumentowany udział w konkursach:

28 marca 1913 r. – Konkurs nr XL ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – rozpisany przez Józefa hr. Potockiego na bramę Brama_1-crop 150wjazdową do zwierzyńca w Pilawinie. Juliusz Nagórski z Marianem Kontkiewiczem otrzymali wyróżnienie – projekt ten został zakupiony do realizacji.

29 października 1913 r. – Konkurs nr XLII ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – rozpisany przez doktorów J. Czarkowskiego, W. Horodyńskiego, A. Mincera, Cz. Stankiewicza na lecznicę przy ul. Nowowiejskiej Nr 12 w Warszawie. Zaszczytną wzmiankę otrzymał projekt Juliusza Nagórskiego i Mariana Kontkiewicza.

Styczeń 1914 r. – Konkurs nr XLIII ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – rozpisany przez Komitet budowy Szkoły i. Staszica, będącej własnością Stowarzyszenia Techników w Warszawie na Szkołę im. Staszica przy ul. Polnej w Warszawie. Był to konkurs społeczny bez nagród pieniężnych, Marian Kontkiewicz i Stanisław Zaleski otrzymali I zaszczytne wyróżnienie i projekt został przeznaczony do realizacji pod kierunkiem Mariana Kontkiewicza

Lipiec 1914 r. – Konkurs nr XLV ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – rozpisany przez Stowarzyszenie Techników w Warszawie na projekty szkół ludowych jednoizbowych i dwuizbowych. Był to konkurs społeczny bez nagród pieniężnych, wśród jednoizbowych Marian Kontkiewicz i Stanisław Zaleski otrzymali wyróżnienie.

15 stycznia 1915 r. – Konkurs nr XLVI ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – rozpisany przez Centralny Komitet Obywatelski na projekty chat dla gospodarstwa mniejszego i większego od 6-ciu morgów. Marian Kontkiewicz wszedł w skład sądu konkursowego.

17 marca 1915 r. – Konkurs nr XLVII ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – rozpisany przez Centralny Komitet Obywatelski na dom ludowy na wsi. Marian Kontkiewicz i Stanisław Zaleski otrzymali II nagrodę (100 rb), ich projekt został zakupiony

W listopadzie 1918 r. ogłoszono wyniki konkursu na szpital w Turku. Marian Kontkiewicz otrzymał II nagrodę.

1919 r. – Konkurs nr LXVII ogłoszony przez Koło Architektów w Warszawie – na szkic fasad Dworca Centralnego czasowego w Warszawie. Zakupiono projekt Aleksandra Bojemskiego i Mariana Kontkiewicza.

1919 r. – Konkurs ogłoszony przez Komitet Odbudowy Teatru Rozmaitości w m. st. Warszawie na odbudowę Teatru Rozmaitości (obecnie Teatru Narodowego). Marian Kontkiewicz otrzymał I nagrodę.

14 kwietnia 1920 r. ogłoszono wyniki konkursu na projekt gmachu kolejowego Dyrekcji Radomskie w Lublinie. Projekt Mariana Kontkiewicza został zakupiony za 3000 mk.

23 grudnia 1921 r. – ogłoszono wyniki konkursu Ministerstwa Kolei Żelaznych na projekt Dworca Centralnego w Warszawie. Zakupiono projekt Marian Kontkiewicza ze względu na najlepszą regulację otaczających terenów.

***

[*] Na tej stronie nie podajemy informacji o źródłach. Z czasem będą pojawiać się kolejne linki do postów opisujących poszczególne zagadnienia. Te posty będą zawierały informacje o naszych źródłach.