Tajemnica Murowańca – Mystery of Murowaniec

Zdjęcie Murowańca zamieszczone w wydawnictwie jubileuszowym „Dziesięciolecie Polski Odrodzonej 1918-1928”

Murowaniec na Hali Gąsiennicowej, to schronisko odwiedzane przez wielu turystów. Powstało wkrótce po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Już na wiele lat przed wybuchem I wojny światowej polscy architekci ponad zaborami intensywnie pracowali nad kształtem budownictwa przyszłego wolnego państwa. W tym gronie znalazł się również Marian Kontkiewicz, który uczestniczył w dyskusji nad polskim budownictwem i opracowywaniu projektów budynków użyteczności publicznej.

Nie zdziwiło nas więc, gdy przeczytaliśmy jego nazwisko w kontekście informacji o budowie tatrzańskiego schroniska. Tatry były bliskie rodzinie Kontkiewiczów. Stanisław Kontkiewicz, ojciec Mariana, odwiedził Zakopane na początku lat 80. Wcześniej jako geolog badał on Ural i odwiedził Kaukaz. Nic dziwnego, że przyciągały go Tatry. Później Zakopane było wielokrotne miejscem wypoczynku całej rodziny. Spośród najbliższych Mariana Kontkiewicza w dziejach Zakopanego i Podhala, szczególnie zapisała się ciotka Bronisława Kondratowiczowa, która wybudowała sobie chatę „Pod Wykrotem” i po latach została pochowana na Pęksowym Brzyzku. Możemy się domyślać, że za jej sprawą folklor Podhala był bardzo dobrze znany wszystkim w bliższej i dalszej rodzinie.

Na wzmiankę o udziale Mariana Kontkiewicza trafiliśmy kilkukrotnie, m.in. w numerze 2 „Taternika” z 1975 r. Józef Nyka pisząc o „męskim wieku Murowańca” powołując się na „Gazetę Zakopiańską” z 1921 r. (numer 2) wspomniał „Szczegółowy projekt [na podstawie  szkiców Zdzisława Kalinowskiego] rozrysowali z początkiem r. 1921 architekci Karol Siciński i Marian Kontkiewicz”. W 2014 r. w czasopiśmie naukowym „Teka Komisji Urbanistyki i Architektury Oddział PAN w Krakowie” dr inż. arch. Dariusz Kronowski również pisze o współudziale Mariana Kontkiewicza w projekcie Murowańca. Jednocześnie w wielu publikacjach Marian Kontkiewicz jest pomijany.

W sumie nie ma jasności, co do autorstwa projektu schroniska na Hali Gąsiennicowej. Zwykle przypisywane jest ono Zdzisławowi Kalinowskiemu, ale nie jest to oczywiste. Kwestię autorstwa projektu Murowańca podjęła Marzena Kulig w swojej książce „Architektura schronisk tatrzańskich” z 2003 r. na stronach 94-95. Autorka sprawdziła wiele źródeł. M.in. za artykułem w czasopiśmie „Architektura” z 1984 r. (nr 1, s. 30) wspomina wersję, według której autorem szkiców miał być Karol Siciński, a rysunki budowlane miał wykonać Marian Kontkiewicz.

We wspomnianych powyżej rozważaniach można przeczytać m.in., że dr Mieczysław Orłowicz w 1922 r. przypisywał autorstwo projektu Zdzisławowi Kalinowskiemu. My trafiliśmy na ciekawe materiały w „Kurjerze Warszawskim” z 10 kwietnia 1921 r. Dwa dni wcześniej, w piątek 8 kwietnia, dr. Mieczysław Orłowicz w Sali Stowarzyszenia Techników miał niezwykle ciekawy odczyt „Piękno Tatr”. Dochód z tego wydarzenia był przeznaczony na budowę wielkiego schroniska na Hali Gąsiennicowej. Mówił on „Wskutek wzmożonej frekwencji turystów powstała konieczność budowy odpowiednich schronisk, do czego zmierza właśnie obecnie Tow. Tatrzańskie. Każdy komu leży na sercu rozwój taternictwa, a kto zachował urocze wspomnienie turni, wirchów i regli podhalańskich, niewątpliwie przyczyni się przez udział pieniężny do tego pożytecznego dzieła.”

Murowaniec w trakcie budowy w lutym 1923 r. – ze sprawozdania Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego z maja 1923 r.

Pod sprawozdaniem z odczytu dr. Mieczysława Orłowicza zostało zamieszczone sprostowanie, które wiele wyjaśnia, choć nadal nie wszystko. Oto jego treść:
„Architekci, pp.: Marian Kontkiewicz i Karol Siciński wobec nieścisłego przedstawienia sprawy budowy schroniska przez prelegenta, proszą nas o zaznacznie, iż szkic projektu schroniska wyszedł z pracowni archit. Kalinowskiego, dalsze zaś jego opracowanie i wykonanie powierzyło Tow. Tatrzańskie architekt. pp. Marjanowi Kontkiewiczowi i Karolowi Sicińskiemu. Budowa ma być wykończona już w roku przyszłym.”

Stwierdzenie o ukończeniu prac w 1922 r., było mocno na wyrost. Jak wynika ze sprawozdania Towarzystwa Tatrzańskiego sporządzonego w maju 1923 r., dopiero po wykonaniu licznych robót przygotowawczych, można było przystąpić do właściwej budowy schroniska, co nastąpiło w drugiej połowie lata 1922 r.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s