Michał Godecki, malarz monachijczyk – Michał Godecki, painter of the Munich School

Michał Godecki. Źródło: Archiwum Narodowe w Krakowie.

W naszych wcześniejszych wpisach wspominaliśmy kilkukrotnie o 2xpradziadku Stanisławie Jaroszewiczu (1819-1876), artyście malarskim. Z czasem rozwikłujemy kolejne zagadki dotyczące jego osoby. Przez wiele lat był on aktywnym członkiem warszawskiego cechu malarzy pokojowych. Był to młody związek zawodowy, który powstał, kiedy Stanisław zdobywał szlify malarskie. Jednym z inicjatorów utworzenia cechu był Michał Godecki, na zebraniu założycielskim zgromadziło się 21 majstrów. Wtedy to Michał Godecki został wybrany na podstarszego cechu. Po 12 latach małej aktywności cechu nastąpił zwrot. Do nowego starszego cechu i podstarszego Michała Godeckiego dołączył młody Stanisław Jaroszewicz. Od tego momentu współpraca obu majstrów układała się bardzo dobrze, z pożytkiem dla cechu i jego członków. Nie dziwi więc małżeństwo zawarte między synem Michała Godeckiego – Michałem Walentym – a drugą córką Stanisława Jaroszewicza – Anną Marianną.

Studenci Szkoły Sztuk Pięknych w 1861 r. Źródło: „Świat” z 12 kwietnia 1913 r.

Michał (Walenty) Godecki był najstarszym synem Michała Godeckiego i Izabeli Brockiej. Urodził się 14 lutego 1843 r. w Warszawie. Po trzech klasach gimnazjum realnego rozpoczął naukę w warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych. Słownik Artystów Polskich i obcych w Polsce działających. Malarze, rzeźbiarze, graficy, t. II D-G podaje, że studia te podjął w roku akademickim 1858/59 i skończył w 1861 r. Wtedy to nagrodzono jego rysunki, które bardzo chwalono („Gazeta Polska” z 20 czerwca 1861 r. i „Kurjer Wileński” z 7 lipca 1861 r.). We wspomnieniach pośmiertnych podawano informację, że studiował w Szkole Sztuk Pięknych w latach 1859-1863 (np. „Wieniec. Pismo czasowe ilustrowane” z 3 września 1872 r. Wojciech Gerson: Michał Godecki artysta malarz). W 1863 r. rozpoczął studia w monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych (Akademie der Bildenden Künste München).

Fragment księgi wpisów do monachijskiej Akademii. Źródło: https://matrikel.adbk.de/matrikel/mb_1841-1884/jahr_1863/matrikel-01936

Słownik Artystów… podaje, że Michał Godecki został przyjęty do Akademii 27 lipca 1863 r. W księdze immatrykulacyjnej uczelni (https://matrikel.adbk.de/matrikel/mb_1841-1884/jahr_1863/matrikel-01936) widnieje data zapisu (Eintrittsdatum) 16 marca 1863 oraz data lipcowa, jako data złożenia wyjaśnień dotyczących zapisu. Ciekawostką jest też fakt, że krakowski „Czas” z 8 marca 1863 r. wśród przybyłych do miasta w dniach 6-7 marca odnotował „Michała Godeckiego malarza z Monachium”. To może świadczyć o tym, że Michał Godecki udał się do Monachium zapisać się na studia, następnie wrócił do Królestwa by wziąć prze chwilę udział w powstaniu styczniowym – taka informacja pojawia się m.in. w Słowniku Artystów Polskich. Z całą pewnością w powstaniu zginął jego młodszy brat Karol, poległ w listopadzie 1863 r. próbując zdobyć nieprzyjacielskie działo.

Spośród monachijskich nauczycieli, pod których kierunkiem Michał Godecki studiował, wymienia się Alexandra Strähubera (malarstwo antyczne) i Hermana Anschütza (malarstwo historyczne). Podczas studiów w Warszawie i w Monachium jego prace były nagradzane, cieszył się uznaniem dyrektora monachijskiej Akademii Wilhelma Kaulbacha. Trafiliśmy też na wzmiankę, że z Monachium udał się na krótko do Rzymu („Tygodnik Powszechny” 28 sierpnia 1881 r.).

Nie znaleźliśmy daty jego powrotu do Warszawy. W prasie z tamtego okresu wyszukaliśmy wzmianki o kilku jego obrazach. Jesienią 1866 r. wystawił w Warszawie portret mężczyzny i obraz większych rozmiarów Wdowa z dziećmi. W jego obrazach dominowały tematy związane z przemijaniem i śmiercią. Pod koniec 1867 r. na Wystawie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych pojawi się kolejny obraz Michała Godeckiego Złoty wiek/ Wiek złoty. Ten obraz spotkał się z przychylnym przyjęciem ze strony Wojciecha Gersona, którego ujął szczególnie kolorystyką. Kolejne obrazy, które Michał Godecki przekazywał na wystawy TZSP to: w 1868 r. Madonna, w 1870 r. Jałmużna sieroty/ Wdowi grosz oraz Ruiny starego zamku/ Wspomnienie przeszłości, w 1971 r. Popis przed dziaduniem/ Przy fortepianie. O kilku z tych obrazów znaleźliśmy informacje, że były zakupione przez TZSP i rozlosowane wśród członków Towarzystwa. Najlepsze recenzje zebrała Jałmużna, wspominano ją jeszcze po wielu latach.

Michał Godecki, Śmierć Marii, ilustracja do poematu A. Malczewskiego.

W Muzeum Narodowym w Warszawie znajduje się obraz Michała Godeckiego z 1869 r. Śmierć Marii, stanowiący ilustrację do poematu Antoniego Malczewskiego „Maria”. W zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie zachował się autoportret artysty.

20 lutego 1872 r. w katedrze św. Jana Michał Walenty Godecki poślubił, wspomnianą już, Annę Mariannę Jarosiewicz/ Jaroszewicz (córkę Stanisława Jaroszewicza). Anna była młodsza od Michała o 6 lat. Anna wychowana w atmosferze teatru dramatycznego i opery, z którymi było związanych wielu członków jej rodziny, przed ślubem uczestniczyła, z powodzeniem, w spektaklach teatrzyku amatorskiego Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności. Niespełna 5 miesięcy po ślubie, 5 lipca 1872 r. Michał Godecki zmarł, jak napisano w nekrologu w „Kurjerze Warszawskim” z 6 lipca 1872 r.,  po długiej i ciężkiej słabości. Z prasy wiemy, że w ostatnich miesiącach swego życia ciężko pracował, zapewne chciał zapewnić byt swojej świeżo poślubionej żonie, która spodziewał się ich dziecka. W kwietniu 1872 r. „Kurjer Codzienny” donosił o konserwacji obrazu należącego do parafii w Grąbkowie na Mazowszu, a także o dwóch nowych obrazach, które Michał Godecki malował dla tego kościoła. Obraz przedstawiający św. Bartłomieja przetrwał do dziś.

Michał Godecki, „Jałmużna sieroty” – fragment. Źródło: „Tygodnik Powszechny” z 28 sierpnia 1881 r.

Cztery miesiące po śmierci ojca, 8 listopada 1872 r. przyszedł na świat pogrobowiec, któremu nadano imiona Teodor Michał. Jego urodzenie zgłosił dziadek, ojciec matki – Stanisław Jaroszewicz, w obecności drugiego dziadka, ojca ojca – Michała Godeckiego. Niemowlę liczące trzy i pół miesiąca straciło matkę. Anna zmarła 23 lutego 1873 r. Długo nie wiedzieliśmy, czy dziecko przeżyło. O Teodorze wspomniano w „Tygodniku Powszechnym” z 28 sierpnia 1881 r.: „Śmierć zabrała dzielnego artystę w chwili właśnie gdy ożeniwszy się z młodą, piękną i ukochaną przez niego kobietę, zaczął używać życia rodzinnego. Wkrótce po nim, zeszła ze świata i żona, zostawiając synka sierotę, w którym ma się podobno objawiać zdolność ojcowska. Dziecię to, straciwszy słuch po chorobie, zostaje obecnie w Warszawskim Instytucie Głuchoniemych.” Wtedy to już nie żyli obaj dziadkowie i żadna z babek 9-letniego Teodora.

Michał Godecki, św. Bartłomiej 1872 r. Źródło: http://www.grebkow.sacro.pl

Pomimo niewielkiej spuścizny i licznych krytycznych uwag w odniesieniu do prac Michała Godeckiego, po latach wspominano go wielokrotnie. Pisano o nim: „Był to talent niepospolity, odznaczający się wielką pomysłowością i wdziękiem. Uzdolnienie i wyrobienie techniczne łączyło się tu z poważnym kierunkiem ducha twórczego, dla którego malarstwo historyczne zadawało się być najodpowiedniejszą sferą. Odznaczył się również ś. p. Godecki, jako zdolny portrecista.”; „Niezwykły kolorysta”. W 1908 r. jeszcze pisano iż należał do tych artystów, którzy „przepadli, a łakną sumiennego biografa”. Dziś po upływie kolejnego wieku i stratach w wyniku dwóch wojen, napisanie sumiennej biografii Michała Godeckiego jest już trudne do zrealizowania.

Bratem Michała Godeckiego był Teofil Józef Godecki (1852-1918), rzeźbiarz. Inny z braci, prawnik Wacław Godecki, był mężem siostry ciotecznej Anny Godeckiej z d. Jaroszewicz, śpiewaczki Kamili Stankiewicz.

Michał Godecki spoczywa na Starych Powązkach.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s