Dzieciństwo Józefa – Jozef’s childhood

Zygmunt Vogel, Widok zamku w Pieskowej Skale od strony zachodniej. 1787. Źródło: http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Vogel/Vogel_5.htm

Zygmunt Vogel, Widok zamku w Pieskowej Skale od strony zachodniej.
1787.
Źródło: http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Vogel/Vogel_5.htm

Summary in English below

 

Oto, co Józef napisał o swoim dzieciństwie:

„Rodzice nasi bardzo małe mieli dochody, a jednak pragnęli dać nam wychowanie staranne, sami żyli bardzo ubogo, obracając wszystko na naszą edukacyą. Dwie najstarsze siostry i mnie z bratem oddali do Krakowa, gdzie siostry chodziły na pensyą, a my do szkół, do tak zwanego wtedy Liceum Śtej Barbary. Najszczęśliwsze to były dla nas lata, bo choć się często i biedy użyło i zatęskniło za domem, wynagradzały to wszystko święta i wakacje, na które z najwyższą radością zjeżdżaliśmy zawsze pod dach rodzicielski.

Ojciec nasz był surowy, ale najpoczciwszy człowiek i kochał nas niezmiernie. Matka wzór pracowitości i gospodarności, choć nas nie pieściła i nie psuła, jak większa część dzisiejszych matek robi, była dla nas najlepszą i najtroskliwszą. Kochaliśmy ją też niezmiernie i śmielej mogliśmy jej to okazywać niż ojcu, któregośmy się bali.”

Widok Pieskowej Skały. 1806. Akwaforta wykonana przez Jana Freya wg rysunku Z. Vogla. Źródło: http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Vogel/Images/Pieskowa_Skala_3.jpg

Widok Pieskowej Skały.
1806. Akwaforta wykonana przez Jana Freya wg rysunku Z. Vogla.
Źródło: http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Vogel/Images/Pieskowa_Skala_3.jpg

Ten wspomniany wyżej dach rodzicielski znajdował się w Pieskowej Skale. Interesowało nas bardzo, jak w tamtych latach wyglądała Pieskowa Skała. Szczęśliwie udało się znaleźć w Internecie widok zamku i okolicy z 1824 roku, którego autorem jest Jan Nepomucen Głowacki, dostępny w zakładce About.

Krótki cytat zamieszczony na stronie zamku http://www.pieskowaskala.pl/historia.htm doprowadził nas do opisu zamku i okolicy z tamtego okresu.

W latach dwudziestych XIX wieku Pieskową Skałę odwiedziła Klementyna Tańska, przyszła pani Hoffmanowa – jedna z pierwszych polskich pisarek dla dzieci i młodzieży. W owym czasie odbyła ona wiele podróży po Polsce, podczas których robiła notatki. Złożyły się one potem na książkę.

Francois le Villain, Klementyna Hoffmanowa z Tańskich 1832-1837) Źródło: http://polona.pl/item/284519/55/

François le Villain, Klementyna Hoffmanowa z Tańskich 1832-1837)
Źródło: http://polona.pl/item/284519/55/

W Opisie czwartym tej książki „Przejażdżka w Krakowskie (w r. 1827)” pod datą „22 Maja we Wtorek, w Koszkwi” Klementyna Tańska zanotowała „Jeszcze nie miałam w mojém życiu dnia równego wczorajszemu, w żadnym tyle pięknych i zupełnie mi nieznanych nie widziałam i nie słyszałam rzeczy. Byłam w owéj sławnej dolinie Prądnika; zwiedziłam Grodzisko, Pieskową skałę, Ojców…”.

W tymże Opisie czwartym pojawiają się różne lata: przy samym tytule jest rok 1827. Dwie strony dalej jest zapis dokonany „w Sobotę 12 Maja 1824 r., w Głuchowie”. Przy wpisie z 22 Maja nie ma podanego roku. Ale w tekście pojawia się dopisek w nawiasie „(Pisane w r. 1824)”. Z pomocą przychodzi kalendarz stuletni: 12 maja przypadał w sobotę, a 22 maja we wtorek w 1827 r. Można z tego wnioskować, że panna Tańska przybyła do Pieskowej Skały w maju 1827 r. W tym roku urodziły się w Pieskowej Skale najmłodsze siostry Józefa Kontkiewicza, siostry bliźniaczki Salomea i Elżbieta. Mamy więc opis Pieskowej Skały i okolicy z czasów, w których mieszkała tam rodzina Józefa Kontkiewicza. Zacytujemy fragment dotyczący samego zamku.

„(…) i wątpię, aby mógł być w całéj Polsce równie dawny pomnik lepiéj zachowany; nie tylko zniszczenia żadnego, ale w tych stu pokojach (przyp. starego zamku), w tych obszernych krużgankach, które od dziedzińca na dwóch są piętrach, w tych lochach podziemnych, nigdzie cieniu zaniedbania lub nieporządku dostrzec nie można; wszędzie dowody starannéj i troskliwéj ręki (…) W części nowszéj zamku jest sześćdziesiąt pokojów mieszkalnych, obstawionych porządnemi sprzętami; kaplica bardzo piękna; pokoje właścicieli (gdyż tu co rok kilka miesięcy mieszkają) ozdobione w staroświeckim smaku, ale tém stosowniéj do całości; obrazy rodzinne dziadów, naddziadów, wiszą po ścianach, jedwabném lub papierowem obiciem okrytych.”

„Zamek Pieskowéj skały musiał być niegdyś wyborną warownią, zamyka bowiem w sobie wszelkie wygody, młyn, kuźnie, składy ogromne: studnia wykuta w opoce tak jest głęboka, że najsilniejszy człowiek jedenaście minut wiadro pełne ciągnąć z niéj musi; ale też woda zimna, wyborna i zawsze obfita. Są nawet dwa ogródki owocowe, do których po czterdziestu kilku schodach i po dachu się idzie; bo jak Semiramidy ogrody, są jakby napowietrzne. Widok prawie ze wszystkich znaczniejszych pokojów przepyszny, na dolinę Prądnika, na skałę i na tę maczugę Herkula czy Krakusa…”

Zamek piękny – zwłaszcza te ogrody Semiramidy działają na wyobraźnie – i zadbany.

 

When writing about his childhood in the letter, Józef uses the words „our happiest years.” He mentions that, despite the families difficult financial situation, it was especially important to his parents to properly educate their children. All of them went to schools in Kraków: the daughters to boarding schools for girls and the sons to St. Barbara Lycée.

During every holiday and vacations the children joyfully returned home, where they were awaited by their loving though strict father and their caring mother.

Józef’s family home all this time was in Pieskowa Skała. We were able to find a description of the castle and its surroundings. One of Poland’s first writers of children’s literature Klementyna Hoffmanowa born Tańska, traveled a lot around the Polish Kingdom before her wedding. In the twenties of the nineteenth century she went to Pieskowa Skała, where the family of Józef Kontkiewicz lived. She very much appreciated the surrounding forests and the castle with its gardens recalling the Hanging Gardens of Babylon. Memories from this trip are written down in one of her books.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s